Học viện Chính Trị (Quận Hà đông), đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam, là trường đại học quân sự có nhiệm vụ đào tạo sĩ quan chính trị có trình độ về chính trị, quân sự cấp chiến dịch, chiến thuật. Học viện Chính Trị đào tạo chính ủy, cán bộ chính trị trình độ sau đại học, văn văn bằng 2.
Học viện Chính Trị (Quận Hà đông) thành lập ngày 25 tháng 10 năm 1951 với tên gọi ban đầu là trường Chính trị trung cấp.
Tháng 11/2008 một số đơn vị thuộc Học viện được tách ra để tái lập Trường Sĩ quan Chính trị. Học viện Chính trị - Quân sự được đổi tên là Học viện Chính trị.
Lịch sử:
Trước yêu cầu đẩy mạnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp sau chiến dịch Biên giới 1950, vấn đề nâng cao chất lượng chính trị của quân đội giáo dục bồi dưỡng về chính trị cho đội ngũ cán bộ quân đội, nhất là đội ngũ cán bộ trung cao cấp được đặt ra một cách cấp thiết. Tháng 7 năm 1951, Tổng quân uỷ đã ra Quyết định thành lập Trường Chính trị Trung cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày 28 tháng 8 năm 1951, khoá học đầu tiên (khoá I) của Nhà trường chính thức khai mạc tại bản Nà Lang, xã Phượng Tiến, huyện Định Hoá, tỉnh Thái Nguyên.
Sau khi khoá I khai giảng chưa đầy 2 tháng, ngày 25 tháng 10 năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm và nói chuyện lần đầu tiên với cán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhân viên trường Chính trị trung cấp QĐNDVN - Học viện Chính trị hiện nay.
Bài nói chuyện của Người có đoạn: “Phải học tập chính trị: Quân sự mà không có chính trị như cây không có gốc, vô dụng lại có hại. Quân đội ta là quân đội nhân dân. Nhân dân có Đảng lãnh đạo, Đảng có chính cương, chính sách. Đã là quân đội nhân dân thì phải học chính sách của Đảng”.
Bài nói chuyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành phương châm chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học của Học viện trong suốt 60 năm qua. Xác định rõ nhiệm vụ xây dựng sức mạnh tổng hợp của Quân đội, trước hết và chủ yếu là xây dựng Quân đội về chính trị: phải tập trung đào tạo cơ bản, toàn diện cho cán bộ Quân đội, trong đó đặt lên hàng đầu nhiệm vụ học tập chính trị, học tập chính cương, chính sách của Đảng. Những lời dạy bảo của Bác đã chỉ rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm chính trị của nhà trường, mục đích, yêu cầu, phương châm, phương pháp của việc dạy học và học lý luận chính trị của Học viện. Ngày nay, dưới ánh sáng tư tưởng đổi mới của Đảng ta và trước sự phát triển mới của lý luận giáo dục học hiện đại, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị và có ý nghĩa lý luận - thực tiễn vô cùng sâu sắc.
Từ ngày thành lập đến năm 1954, nhà trường đã vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và huấn thị 3 lần (25/10/1951; 3/1952 và 5/1953. Để ghi nhớ công ơn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự kiện lần đầu Người về thăm Học viện, thể theo nguyện vọng của các thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ, Quân uỷ Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định lấy ngày 25 tháng 10 năm 1951 là ngày truyền thống Học viện Chính trị.
Trải qua 60 năm xây dựng và phát triển, Học viện Chính trị đã đóng quân ở những địa điểm sau:
- Xã Phượng Tiến - Huyện Định Hoá - Tỉnh Thái Nguyên (7/1951 - 6/1956)
- Khu Ba Đình - Hà Nội (6/1956 - 2/1965)
- Xã Ngọc Tảo - Huyện Thạch Thất - Tỉnh Hà Tây (2/1965 - 3/1965)
- Thị xã Lạng Sơn - Tỉnh Lạng Sơn (4/1965 - 8/1965)
- Huyện Phú Bình - Tỉnh Thái Nguyên; Huyện Tân Yên - Tỉnh Bắc Giang; Huyện Phổ Yên - Tỉnh Thái Nguyên (8/1965 - 4/1966)
- Huyện Yên Lạc - Tỉnh Vĩnh Phúc (4/1966 - 1968)
- Huyện Đông Anh - Thành phố Hà Nội; Huyện Yên Lãng - Tỉnh Vĩnh Phúc; Huyện Phổ Yên - Tỉnh Thái Nguyên (1969 - 1976)
- Thị xã Hà Đông - Tỉnh Hà Tây (1977 - 1995)
- Thị xã Hà Đông - Tỉnh Hà Tây và Thị xã Bắc Ninh - Tỉnh Bắc Ninh (1996 - 2008)
- Quận Hà Đông - Thành phố Hà Nội (11/2008 - nay)
Từ trường Chính trị trung cấp ngày đầu thành lập đến Học viện Chính trị ngày nay là chặng đường xây dựng, chiến đấu, trưởng thành và phát triển đầy khó khăn gian khổ nhưng cũng rất vẻ vang, gắn liền với lịch sử phát triển của cách mạng và Quân đội. Học viện Chính trị đã trải qua nhiều tên gọi khác nhau:
- Trường Chính trị Trung cấp QĐNDVN (7/1951 - 5/1956)
- Trường Lý luận chính trị QĐNDVN (6/1956 - 2/1958)
- Trường Chính trị trung cao cấp QĐNDVN (3/1958 - 2/1961)
- Hệ Chính trị, Học viện Quân chính QĐNDVN (3/1961 - 4/1965)
- Học viện Chính trị (5/1965 - 1/1982)
- Học viện Chính trị quân sự (2/1982 - 10/2008)
- Học viện Chính trị (từ tháng 11/2008 đến nay)
Đối tượng đào tạo
1. Đào tạo Chính uỷ cấp trung, sư đoàn binh chủng hợp thành
2. Đào tạo chính uỷ cấp trung, sư đoàn quân chủng Phòng không - Không quân; Hải quân; Bộ đội biên phòng
3. Đào tạo giảng viên KHXHNVQS bao gồm 8 chuyên ngành: Triết học, Lịch sử Đảng, Công tác đảng, công tác chính trị, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tâm lý học, Giáo dục học, Tư tưởng Hồ Chí Minh
4. Đào tạo giảng viên KHXHNVQS đại học cấp phân đội bao gồm 3 chuyên ngành: Triết học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tâm lý học
5. Đào tạo hoàn thiện đại học cấp trung đoàn 1 và 3 học kỳ
6. Đào tạo ngắn cán bộ chính trị cấp trung đoàn
7. Đào tạo thạc sĩ các chuyên ngành
8. Đào tạo tiến sĩ các chuyên ngành
9. Bồi dưỡng lý luận chính trị cao cấp
10. Bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ CTĐ, CTCT cho cán bộ doanh nghiệp quân đội
11. Bồi dưỡng lý luận chính trị cao cấp Quân đội nhân dân Việt Nam (Bổ túc A)
12. Bồi dưỡng kiến thức Quốc phòng an ninh cho cán bộ chủ chốt cấp Cục, Vụ, Viện của các Bộ, Ban, Ngành Trung ương.
13 Bồi dưỡng phương pháp dạy học cho đội ngũ giảng viên trong các học viện, nhà trường trong quân đội
14. Đào tạo cán bộ chính trị cấp trung đoàn BCHT cho Quân đội nhân dân Lào
15. Đào tạo thạc sĩ các chuyên ngành cho Quân đội nhân dân Lào
16. Đào tạo giáo viên KHXHNV cho Quân đội nhân dân Lào
17. Tập huấn chính trị cho cán bộ, giáo viên nhà trường Quân đội nhân dân Lào
18. Đào tạo CTĐ, CTCT cho cán bộ cao cấp Quân đội Hoàng gia Campuchia
19. Đào tạo cán bộ cấp phân đội cho Quân đội Hoàng gia Campuchia
Các chuyên ngành đào tạo Thạc sĩ, Tiến sĩ
- Đào tạo Thạc sĩ 8 chuyên ngành: Triết học, Kinh tế chính trị, CNXHKH, Tâm lý học, Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Giáo dục học, Quản lý giáo dục.
- Đào tạo Tiến sĩ 7 chuyên ngành: Triết học, Kinh tế chính trị, CNXHKH, Tâm lý học, Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Giáo dục học.